Η ιστορία πίσω από το χρυσό δαχτυλίδι του Θησέα

Διάλογο με το κοινό έχει ξεκινήσει το τελευταίο διάστημα, το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, μέσα από δράσεις που το καθιστούν εξωστρεφές και ζωντανό. Η πιο πρόσφατη είναι το «Αθέατο Μουσείο», που εγκαινιάστηκε πρόσφατα και αφορά τη δίμηνη έκθεση ευρημάτων τα οποία δεν έχουν δει το φώς του ήλιου εντός των αποθηκών του, όπου φιλοξενούνται χιλιάδες αρχαία έργα. Ένα από αυτά είναι το δαχτυλίδι του Θησέα, όπως ονομάστηκε το σφραγιστικό χρυσό Μυκηναϊκό δαχτυλίδι, που από τα μέσα Ιανουαρίου κοσμεί ειδική προθήκη στην αίθουσα του Βωμού.
Σύμφωνα με πληροφορίες της πρώτης κατόχου, προέρχεται από την Ακρόπολη της Αθήνας. Βρέθηκε τυχαία στην περιοχή των Αναφιώτικων, μέσα στα χώματα (μπάζα) που απορρίπτονταν από τις εκσκαφικές εργασίες για την επέκταση του παλαιού Μουσείου τη δεκαετία του 1950.

Η ομάδα έρευνας των Αστικών Μυστικών επισκεύτηκε το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο και ''γνώρισε'' το έκθεμα απο κοντά. Διαπίστωσε την σημασία του αρχαιολογικού ευρήματος και έγινε κοινωνός των μύθων της πόλης των Αθηνών που θα μπορούσαν να συνδεθούν με αυτό. Με την πρώτη ματιά στο ''δαχτυλίδι'' αντικρίζει κανείς στην επιφάνεια του να απεικονίζεται η δημοφιλής Μινωική σκηνή του άλματος πάνω από ταύρο (ταυροκαθάψια), ανάμεσα σε ένα λιοντάρι και σε ένα δέντρο. Η συγκεκριμένη επιλογή της παράστασης στο δακτυλίδι που φορούσαν οι άρχοντες των Αθηνών, (περί το 1500 πχ) υποδηλώνει την προτίμηση σε ένα Μινωικό θέμα και στους συμβολισμούς του, για λόγο που δε γνωρίζουμε, μα που μπορεί να γεννήσει ελεύθερους συνειρμούς.
Πιό συγκεκριμένα θα αναφερθούμε σε μια άγνωστη ή καλύτερα λιγότερο γνωστή εκδοχή του μύθου, της μετάβασης του Θησέα στην Κρήτη και της επικράτησης των Αθηναίων επί των Μινωιτών που συμβολικά αποδίδεται με την πτώση του Μινόταυρου. Η εκδοχή αυτή πηγάζει από ένα ποίημα του Βακχυλίδη.
ΒΑΚΧΥΛΙΔΗΣ
46. – Διθύραμβοι 17, 90-132
Μίνως και Θησέας
Το ποίημα από το οποίο προέρχεται το απόσπασμα παραδίδεται ως διθύραμβος, στην πραγματικότητα όμως φαίνεται ότι είναι παιάνας (βλ. στ. 129 και σχόλ. 4) που τραγουδήθηκε, ίσως λίγο μετά το 500 π.Χ., από χορό Κείων (από την Κέα, την πατρίδα του Βακχυλίδη) στα Δήλια, τη μεγάλη γιορτή των Ιώνων προς τιμήν του Απόλλωνα, στην οποία συμμετείχαν και οι Αθηναίοι.
Όπως συμβαίνει συνήθως στη χορική ποίηση, το ποίημα έχει τριαδική δομή (στροφή-αντιστροφή-επωδός). Απαρτίζεται από δύο τριάδες. Οι στίχοιπου ανθολογούνται είναι οι τελευταίοι του ποιήματος (η αντιστροφή και η επωδός της δεύτερης τριάδας).
Το θέμα είναι αθηναϊκού ενδιαφέροντος. Κεντρικό πρόσωπο είναι ο Θησέας. Ο Βακχυλίδης εστιάζει σε ένα περιθωριακό επεισόδιο, που διαδραματίζεται πάνω στο καράβι που μεταφέρει στην Κρήτη τον Θησέα μαζί με τους 14 Αθηναίους, που προορίζονταν για τον Μινώταυρο. Σύμφωνα με την εκδοχή του Βακχυλίδη, ο Μίνως, στη διάρκεια του ταξιδιού, πλησιάζει με ερωτική διάθεση μία από τις νεαρές Αθηναίες, την Ερίβοια, και προκαλεί την αντίδραση του Θησέα, ο οποίος δηλώνει ότι αν ο Μίνως είναι γιος του Διός, είναι και αυτός γιος του Ποσειδώνα και θα τον εμποδίσει βίαια. Οργισμένος ο Μίνως ζητάει από τον Δία να επιβεβαιώσει τη θεϊκή του καταγωγή, ρίχνοντας κεραυνό, και προκαλεί τον Θησέα, αν είναι όντως γιος του Ποσειδώνα, να βουτήξει και να του φέρει το δαχτυλίδι του, που το έριξε στη θάλασσα. Ακολουθεί η επιβεβαίωση με τον κεραυνό από τον Δία και ο Θησέας πηδάει στη θάλασσα, ενώ ο Μίνως μένει έκπληκτος. Το τι ακολούθησε περιγράφεται στο απόσπασμα, στον σύνδεσμο: www.greek-language.gr/…/a…/anthology/literature/browse.html…

Κλείνοντας την αναφορά μας στην πολύ ενδιαφέρουσα δράση του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου με την έκθεση του ''δαχτυλιδιού του Θησέα'' σημειώνουμε την ανακάλυψη ενός σφραγιστικού χρυσού Μυκηναϊκού δαχτυλιδιού με θέμα από την Μινωική Κρήτη και ενός μύθου που αναφέρεται σε ένα ''χαμένο'', στα βάθη των αιώνων, δαχτυλίδι που διεκδίκησε και κέρδισε με Θεική παρέμβαση ο Θησέας. Ακόμη κι αν αυτό το δαχτυλίδι που εκτίθεται σήμερα δεν είναι αυτό του μύθου, ο μύθος πρέπει να παραμείνει ζωντανός, ως ο συνδετικός κρίκος του πολιτισμού μας εχθές και σήμερα. Και που ξέρετε ... ίσως η αρχαιολογική σκαπάνη δικαιώσει για άλλη μια φορά την πολυπίκοιλη μυθολογία μας!!!
Πηγές: 1. www.namuseum.gr/…/pressr…/2015/pressrelease_unseen15-gr.html
            2. www.protothema.gr/…/i-istoria-piso-apo-to-hruso-dahtulidi-…/
            3. www.crashonline.gr/
            4. http://el.wikipedia.org/…/%CE%98%CE%B7%CF%83%CE%AD%CE%B1%CF…