Περιήγηση στην Ρωμαϊκή γέφυρα της Πάτρας

Η ρωμαϊκή γέφυρα κατασκευάστηκε το 2ο-3ο αι. μ.Χ.στον ποταμό Καλλίναο, που σήμερα ρέει περί τα 100 μ. νοτιότερα και ταυτιζόταν λανθασμένα με τον
Μείλιχο ποταμό. Ήταν ενταγμένη στον επαρχιακό δημόσιο δρόμο που συνέδεε την Πάτρα με το Αίγιο
(via publica). Ο χαλικόστρωτος δρόμος, στο τμήμα που διέρχεται πάνω από τη γέφυρα, είναι στρωμένος
με πλάκες, στις οποίες διατηρούνται οι αυλακιές (αρματοτροχιές) που δημιούργησαν κατά την πυκνή
διέλευσή τους τα τροχοφόρα οχήματα της εποχής.
Στο τμήμα αυτό, δεξιά και αριστερά, υπάρχει χαμηλό στηθαίο για την προστασία των διερχομένων,
χτισμένο από οπτοπλίνθους και αρχιτεκτονικά μέλη σε δεύτερη χρήση. Από οπτοπλίνθους είναι
κατασκευασμένη και η ίδια η γέφυρα, ενώ οι πεσσοί της, μέχρι τη γένεση των καμαρών, είναι λιθόκτιστοι.
Για την εξυγίανση της κοίτης του ποταμού και την
ασφαλή θεμελίωσή της στρώθηκαν αρχιτεκτονικά
μέλη παλαιότερων κατεστραμμένων κτιρίων (κίονες, λιθόπλινθοι κ.ά.).
Η γέφυρα αυτή αντικατέστησε άλλη παλαιότερη του 1ου αι. μ.Χ., που διατηρείται λίγο νοτιότερα και
είναι αρκετά μικρότερη, μονότοξη, κατασκευασμένη από πωρόλιθους. Μετά την κατασκευή της νέας γέφυρας μίκρυνε το άνοιγμα της παλαιάς, ώστε να διέρχεται μικρότερη ποσότητα νερού, πιθανώς για την άρδευση της περιοχής. Ταυτόχρονα χτίστηκαν και τοίχοι εγκιβωτισμού της κοίτης του ποταμού.
Για την παλαιότερη γέφυρα, σύμφωνα με τιμητική επιγραφή που βρέθηκε στην κοίτη θεμελίωσης της νέας γέφυρας, τη δαπάνη είχε αναλάβει ο Μεσατεύς
Αρτέμιος, που συνένωσε έτσι την Πάτρα με την ιδιαίτερη πατρίδα του τη Μεσάτι.
Μερικούς αιώνες αργότερα, ύστερα από μια φοβερή πλημμύρα, η κοίτη του ποταμού καταχώθηκε
ολοσχερώς και διανοίχθηκε νέα νοτιότερα. Παρόλα αυτά, αν και οι γέφυρες καταχώθηκαν, ο δρόμος
επάνω από αυτές εξακολούθησε να είναι σε χρήση για πολύ μεγαλύτερο διάστημα.
Σε πρόσφατη ανασκαφή (2001) εντοπίστηκε σε απόσταση 2 χλμ. περίπου προς ΒΔ. η παλαιά κοίτη
του ποταμού, που αντιστοιχούσε στη γέφυρα, καθώς και ο τοίχος εγκιβωτισμού της νότιας όχθης του.
Διαπιστώθηκε έτσι ότι μετά τον εγκιβωτισμό η κοίτη
του ποταμού διευθετήθηκε απολύτως ευθύγραμμα.
Η νοητή προέκτασή της εκβάλλει στην παραλιακή περιοχή Καβούρι, δίπλα στο έλος της Αγυιάς, στο οποίο κατέληγε πιθανότατα πριν από τα ιστορικά
χρόνια. Η αρχική απόσταση των 100 μ. μεταξύ παλαιάς και νέας κοίτης φθάνει στις εκβολές στα 1.200 μ